උත්තර වංශයේ ලියා දැක්වුයේ බුද්ධ ධර්මයේ ඉතිහාසයයි. විශේෂයෙන්ම මෙහි අතීත බෞද්ධ ඉතිහාසය ලියා තැබු නිසා එය උත්තර වංශය යන නමින්ම හැදින් විය. උත්තර වංශය නමැති හෙළ බෞද්ධ ඉතිහාසය ලියා තැබූ මෙම පොත මහනුවර යුගය දක්වාම භාවිතයේ පැවති බවට සාධක රාජාවලිය නම් පොතක් ලියූ කතුවරයාද එහි සඳහන් කරයි.

නිදන් හොරුන් එදත් දීගවාපිය හාරලා

අතීතයේදීත් දිඝවාපී දාගැබ නිදන් හොරුන්ගේ ග්‍රහණයට හසුවී තිබෙන බවත් ඉතිහාසයේ යුග දෙකක දී මෙම දාගැබේ ඉදිරිම් කර තිබෙනවට මෙහි ඉදිකිරීම් කර ඇති ආකාරයෙන් දක්නට ඇතැයි නැගෙනහිර පළාත් පුරා විද්‍යා සහකාර අධ්‍යක්ෂ  ඩබ්ලිව්.එම්.ඒ සුමනදාස මහතා කියයි. දාගැබේ මුදුණේ පස් අතර තිබී යටත් විජිත යුගයේ කාසි විශාල සංඛ්‍යාවක් හමුව තිබේ. දාගැබේ වයඹ සහ බටහිර කොටස් කැණීම් කළ ස්ථානයේ නිදන් හොරුන් හාරා විනාශ කළ ස්ථාන රාශියක් දන්නට ලැබෙන බව ද සුමනසිරි මහතා පෙන්වා දෙයි. දාගැබේ මැද කොටසේ පස් හා ගඩොල් කැබලි දමා ගොඩ කරන ලද ස්ථානයක් දක්නට ඇතැයි ද කියයි.  එහි ගැඹුර අඩි 25කි. විශ්කම්භය අඩි 60කි.
 2013 ජූලි මස 27 ලංකාදීප | . , කුමාර සී ලියනාරච්චි

විසිපස්‌ වසරකට පෙර නික්‌ම ගියත්...

දෙනෝ දාහකගෙන් පිදුම් ලබන පූජනීය ඇතා

භාග්‍යවත් බුදුරදුන්ගේ දළ¹ වහන්සේ වැඩසිටින කුටියේ තැන්පත් කර ඇති සධාතුක කරඬුව රන්සිවිගෙයක තැන්පත්කොට, ගජකුම්මත රඳවා දස දහස්‌ ගණනක්‌ ජනානුරංජනය කරමින්, බුද්ධාලම්භන ප්‍රීතිය වඩවන සාධු නාදය මධ්‍යයේ වසර පනහක්‌ පුරා සෙංකඩගල දළදා පෙරහැරේ තේජස්‌ ලීලාවෙන් ගමන් ගත් එකම ඇතා රාජාය.

විෂම වූ මිනිස්‌ සිතිවිලි, හැඟීම්, ආවේග සැනින් හදුනාගනිමින් අවස්‌ථානෝචිත ප්‍රඥවෙන්, ඉවසීමෙන්, නිතිපතා ක්‍රියාකළ හොඳ නරක දුක සතුට වෙන්කොට අවබෝධ කරගත්, සත්ත්ව ලෝකයේ, ඥණාන්විත සත්ත්වයා රාජාය.

බොදුගුණ හේවිසි තේවා හඬ මධ්‍යයේ අනේකවිධ ගරු බුහුමන් පුද සත්කාර වැඳුම් පිදුම් ලබමින් ජීවත්වූ, මියගියද දස දහසක්‌වූ මිනිසුන්ගේ වැඳුම් පිදුම් ගෞරව බහුමානයන්ට පාත්‍රවෙමින් තවදුරටත් ජීවමාන හැඩපෙන්වමින් දළදා වහන්සේගේ පහස විඳිමින් ලොව ප්‍රකට එකම සත්ත්වයාද රාජාමය.

රාජාගේ දෛවය දොහොතින් ගෙන රාජයෝගය ලියෑවූයේ මුස්‌ලිම් ජාතික උමේරු ලෙබ්බේ වීම විශේෂයෙකි. ඒ වසර 1925 දීය. උමේරූ ලෙබ්බේ අලි අල්ලා වංශක්‌කාරයන්ට විකුණා මුදල් සොයන්නෙකි. ඔහු එරාවුර් කැලයේදී අඩි 4 ක්‌ සහ අඩි 3 ක්‌ උසින් යුතු ඇත් පොව්වන් දෙදෙනකු අල්ලා ගත්තේය. දෙදෙනාම මහනුවර ගිරාගම ටිකිරි බණ්‌ඩා මාම්පිටිය දිසාවේට විකිණුවේය. මාම්පිටිය දිසාව 1925 දෙසැම්බර් 11 වැනිදා අංක 1318 දරන බලපත්‍රය මගින් රුපියල් 3300 ක්‌ ගෙවා ඇත්පොව්වන් ලබාගත්තේය.

එහිදී අඩි 4 අඟල් 5 ක්‌ වූ ඇත්පොව්වා රාජා විය. අඩි 3 ක්‌ වූ ඇත්පොව්වා කන්දා විය. වලව්වේ ආදර කරුණා උපස්‌ථානයෙන් පිදුම් ලබමින් සැපසේ වැඩුණු රාජාත් කන්දාත් පසුකාලීනව රැකබලාගැනීම උදෙසා වගකිවයුතු අයෙකුට භාරදිය යුතුම බව මාම්පිටිය දිසාවේට හැඟී ගියේ, ඔහු වයසට යැමත් සමඟය.

එහෙයින්ම මාම්පිටිය දිසාවේ 1937 ජූලි මස 31 වැනි පුරපසලොස්‌වක පෝදා එවකට දියවඩන නිලමේ වූ ටී. බී. රත්වත්තේ මහතා රාජාත් කන්දාත් දළදා මාළිගාවට භාර ගත්තේ, හොඬවැල් දෙක දියවඩන නිළමේගේ අත්ල මත තබා රන්කෙණ්‌ඩියෙන් දියපොදක්‌ වත්කරමින් මහා ජනකායකගේ සාධුකාර හඬ මධ්‍යයේය.

සාධු කාර නදින් කිලිපොලා ගිය හදවතින්ම මාම්පිටිය දිසාවේ වෙන්වීමේ දුක්‌ඛදායි සන්තාප කඳුළු බිදු හෙළද්දී, හිමිකර ගැනීමේ පිරිපුන් සොම්නස්‌ කඳුළු වැගිරුවේ ටී. බී. රත්වත්තේ දියවඩන නිලමේතුමන්ය. එය එසේ වූයේ ඒ මොහොතේ රාජාත් කන්දාත් දළදා මැදුර අභිමුවේ මහමලුවේ වරෙක ඔබ මොබ දඟලමින්, වරෙක උපශාන්ත ඉරියව්වෙන් නොසැලී තම උරුමයන් වෙත ආ විලාසයෙනුත්, වරෙක හේවිසි හඬට කම්පොට ගසා තාලයට පාද තැබීමට වෙර දරන අයුරුත් විදහා දැක්‌වූ නිසාවෙනි.

සැබෑවකි රාජා සිය උරුමය වෙත පා තබා තිබේ.



රාජා 1937 වසරේදීම ශ්‍රී දළ¹ වහන්සේ ඇසළ පෙරහරේ වැඩම්ම වූයේය. සිය හැකියාව මනාලෙස ඔප්පු කොට තැන්පත් නුවණින්, උපශාන්ත ගමනින්, සන්සුන් මනසින් යුතුව ගාම්භීර විලාසයෙන් රාජා පෙරහරේ ගමන් ගත්තේ ආඩම්බරයෙනි.

රාජා තීක්‍ෂණ බුද්ධියෙන් හෙබි කරුණාබර ඇතෙකු බව සපථ කිරීමට ඉවහල්වන කරුණු එමටය.

වසර 1955 ඇසළ පෙරහරේදී රාජා කරඬුව වැඩමවාගෙන යන අතරතුර රැජිණ හෝටලය අසල ඉද්ද ගැසුවාක්‌ මෙන් නතර විය. ඇත්ගොව්වා කොතෙක්‌ ඇවිටිලි කළත් පිණ්‌සෙන්ඩු වූවත් රාජා පය සෙලවූයේම නැත. පෙරහැර දුරින්ද වෙනස්‌වීය. රාජා ඉදිරියේ හිස්‌ ඉඩපරතරයද බොහෝ සේය. 



මේ කලබැගෑනිය දුටු එවකට හුන් නුගවෙල දියවඩන නිළමෙතුමා රාජා අසලට ගොස්‌ කතා කළේය. රාජා සිහින් ලෙස කෙඳිරිගෑවේය. ඇත්ගොව්වන් ලවා රන්සිවිගෙයි පටි පරීක්‍ෂා කර බැලීය. ඒ වනවිට එහි ලණු පටි කැඩී ගොස්‌ තිබිණි. රාජා එක්‌ පියවරක්‌ හෝ ඉදිරියට එසවූයේ නම් රන්සිවි ගෙය සහිත කරඬුව නියත වශයෙන්ම බිම පතිත වන්නේය. ලණුපට යළි ගැටගැසූ පසුව රාජා ශාන්ත ලීලාවෙන් ගමන් ගත්තේය.

රාජා තමන් ඉදිරිපිට එළන පාවාඩය එළන්නට මදක්‌ පමා වුවහොත් සිය විමසුම් ඇසින් පාවාඩය එළන අය දෙස පා නොසොල්වා බලා සිටී. ඒ බව තේරුම්ගත් පාවාඩ එලන්නෝ කඩිනමින් එළති. එවිට පා තබා රාජා ගාම්භීරව ගමන් කරයි.

සෑම වසරකම පෙරහර නිමාවේදී රාජා ගේ පිටමතින් රන්සිවිගෙය ඉවත් කරද්දී රාජා කඳුළු වගුරවයි.

හෙන්ඩු කෙවිට රාජාට අරහංය. සෑම අවස්‌ථාවකම ඇත්ගොව්වා රාජා මෙල්ල කරන්නේ ආදරය කරුණාව පිරි වචන වලිනි.

රඹුක්‌කන දාවිත් සිඤaෙඤda රාජාභාර ඇත්ගොව්වා ලෙස කටයුතු කළ 1975 වසරේදී රාජා කුලප්පු විය. දාවිත් සිඤaෙඤda රාජා මෙල්ල කළේ ආදරයෙන් කතා කිරීමෙනි. ඒ දුටු ජනයා එවරද සාදුකාරදෙමින් විශ්මය පල කලහ.

මෙරට පෙරහර ඉතිහාසයේ විශාලතම අලි කුලප්පුව 1959 වසරේ සිදුවූ බව දන්නෝ දනිති. එම අලි කුලප්පුවේදී ධාතු කරඬුව වැඩම කරමින් සිටි රාජා නිසොල්මන්ව සිටි අතර සෙසු අලි ඇත්තුද නැට්‌ටුවෝද බෙරකරුවෝද ප්‍රේක්‍ෂක ජනතාවද හිස්‌ලූලූ අත දිව ගියහ. රාජා ඒ කිසිවක්‌ ගණනකටවත් නොගෙන නොසෙල්වී සිටියේය.

තවත් විටෙක කටුගස්‌තොට දී රාජා මදි කිපී පෙරළි කරමින් මහපාරේ දිව ගියේය. ඒ දුටු ජනයා තැන නොතැන බලා දිවූහ. මහමග පාර හරහා මාරුවෙමින් සිටි අන්ධ පුද්ගලයකුට මේ කාලගෝට්‌ටිය ඇසී කෑ ගසා "අනේ අප්පා මට මොකුත් කරන්ට එපා දෙයියෝ" කියා කෑ ගැසීය. කලප්පු වී සිටි රාජා අන්ධ මිනිසා ශාන්ත ලෙස ඔසවා පාර අයිනේ ආරක්‍ෂාකාරී තැනක තබා දිව්වේ කවුරුත් පුදුම කරමිනි.

මහවැලි ගඟේ දියනෑමට ගොස්‌ කුලප්පු වූ රාජා කැලයට වැදිණි. රාජාට මහත්සේ ආදරය කළ එවකට දියවඩන නිළමේතුමන් වූ නෙරංජන් විඡේරත්න මහතා, ලේවැල්ලට ගොස්‌ රාජා..... රාජා..... කියා කිහිප විටක්‌ කතා කළේය. රාජා කීකරු ළදරුවකු සේ ඔහු හමුවට ආවේ දනන් පුදුම කරවමිනි.

රාජා ජනයා මවිත කළ අවස්‌ථා බොහෝය. වසර 1986 වන විට වයස්‌ගත වූ රාජා ලංකාවාසී ප්‍රභූන් සැමගේත් ගෞරවාදරයට පාත්‍රව සිටියේය. "රාජා නැතිව කරඬුව වැඩම වන්නේ කවුද?" යන උභතෝකෝටිකය සියල්ලන්ටම දැනෙන්නට වූයේ 1988 ජූලි 16 වැනිදා පෙරවරු 10.16 ටය. වසර 63 කට වැඩි සිය ජීවිත කාලයේදී තමන්ට පැවරුනු වගකීම් යුතුකම් සියල්ල ඉටුකරමින් සිටි හස්‌තීන් අතර රාජාධි රාජ රාජා ලොකය හැර දමා ගියේය.

පාද හොඬවැල වලිගය සහ ලිංගය අංග සියල්ලන් භූමිය ස්‌පර්ශය කරනා මංගල හස්‌ති රාජයකු වූ රාජාගේ රූපකාය මතුපරපුරට දැකගනු පිණිස යළි සකසා ශ්‍රී දළ¹ මාළිගා පරිශ්‍රයේ කෞතුකාගාරයේ සිංහාසන මන්දිරයේ තැන්පත් කළේ, 1989 දෙසැම්බර් 2 දිනය. 1986 අගෝස්‌තු 20 දිනදී ජාතික වස්‌තුවක්‌ ලෙස නම්කරන ලද රාජා ජාතික උරුමයකි. මෙවන් ජාතික උරුමයක්‌ ලද සිංහලයෝද වාසනාවන්තයෝය. එහෙත් ජාතියේ අරුමය අදටද රාජාගේ අඩු පුරවාලීමට සමත් හෝ ඊට සමානකම් පාන ඇත් රජකු තවම පහළ වී නැතිවා සේය.

උපේක්‍ෂා වීරසේකර
2013 ජුලි  28 ඉරිදා දිවයින

මිහිඳු මාහිමියන් ලක්‌දිවට වැඩම කළේ සෘද්ධියෙන් ද? ගොඩබිම් මාර්ගයෙන් ද?


මිහිඳු මාහිමියන් ලක්‌දිවට වැඩම කළේ අවන්ති රට වේදිස නගරයේ සිටය. උඡ්ජයිනියට නැගෙනහිරින් පිහිටා තිබූ වේදිස නගරය වර්තමානයෙහි මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ රෙසෙන් දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ බිල්සා නගරය (බේස්‌ නගර්) ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. බෙත්වා හා බේස්‌ යන ගංගා දෙක එක්‌වන ස්‌ථානයේ පිහිටි මෙම භූමිය අද හින්දූන්ගේ පුණ්‍ය තීර්ථයකි. එහෙයින් ලක්‌දිව බුද්ධාගමෙහි මාතෘ භූමිය අවන්තියේ වේදිස නුවර යෑයි කිවහොත් එහි කිසිදු වරදක්‌ නො මැත.

පාටලීපුත්‍ර නගරයෙන් පිටත් වූ මිහිඳු මාහිමියන් හය මසක්‌ තිස්‌සේ දක්‍ෂිණගිරියෙහි සැරිසරමින් ඥතීන්ට අර්ථයෙන් ධර්මයෙන් සංග්‍රහ කළ බව සඳහන් වේ. එතනින් වේදිස නුරවට වැඩමවා මව්තුමියට දහම් දෙසා ඇය සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටුවනු ලැබූ බවත්, වේදිසගිරි විහාරයෙහි මාසයක පමණ කාලයක්‌ වැඩසිටි බවත් සඳහන් ය. උන්වහන්සේ ලක්‌දිවට වැඩම කළේ අශෝක රජුගේ රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් 18 වැන්නෙහිය යෑයි බොහෝ වංසකථාවල සඳහන් වෙතත්, බෝධිවංශයෙහි දැක්‌වෙන්නේ අභිෂේකයෙන් හත් මසකින් එය සිදු වූ බවයි. මෙම ගමන බු. ව. 236 වැන්නෙහි එනම් ලක්‌දිව තිස්‌ස රජු අභිෂේකය ලබා තුන් මසකට පසු සිදුවූ බව දීපවංසයෙහි සඳහන් ය. ලක්‌දිව රජ කළ මුටසිව රජු මහලු බැවින් තිස්‌සයන් රජ වන තුරු මෙසේ හත් මසක්‌ කල්යල් බලා ඇති බව විද්වතුන්ගේ පිළිගැනීමයි.

මිහිඳු මාහිමියන්ගේ ලංකා ගමන ගැන කරුණු දක්‌වන සියලුම පුරාතන මූලාශ්‍රයන් උන්වහන්සේ ඇතුළු පිරිස සෘද්ධි බලයෙන් අහසින් ම වැඩි බව කියා තිබේ. එහෙත් ඉතිහාසඳයෝ සාමාන්‍යයෙන් විය යුතු පරිදි උන්වහන්සේ ඇතුළු පිරිස එකල ලංකාව දක්‌වා වැටී තිබූ මාර්ගයන්ගෙන් එකක ගමන් කරමින් මෙහි වැඩම කළේ යෑයි කීමට වඩා කැමැත්තක්‌ දක්‌වති. අතිමානුෂික බලයක්‌ පිළිගැනීම නො ව ඉතිහාසඥයෙකුගේ කාර්ය වනුයේ සාමාන්‍ය ස්‌වභාවික හේතු අනුව යමක්‌ විස්‌තර කිරීමයි. ඉතිහාසඥයන් පවසන පරිදි එකල උත්තර භාරතයේ සිට ලංකාවට පැමිණි හැකි මාර්ග තුනක්‌ තිබිණි.

1. උඡ්ජයිනී සිට දකුණු දෙස මහිස්‌මතියට පැමිණ, ඉන් දකුණට ගමන් කොට නර්මදා හා තප්තී ගංඟාවන්ගෙන් එතෙර ව ගෝධාවරී නදී තීරයෙහි ප්‍රතිෂ්ඨානයට පැමිණිය හැකිය. එමස ගෝධාවරී මුවදොරින් නැව් නැඟ මුහුදු මාර්ගයෙන් ලංකාවට පැමිණීමට පුළුවන.

2. උඡ්ජයිනි සිට මහිස මණ්‌ඩලය හෙවත් මයිසෝරය හරහා කාවේරි ගඟබඩ ට පැමිණ. ඒ ඔස්‌සේ ගොඩබිම් මාර්ගයෙන් පාණ්‌ඩපයට පහළින් වූ තම්බපණ්‌නියට පැමිණීමට පුළුවන. එතනින් නැව් නැඟ මුහුදු මාර්ගයෙන් ලංකාවට පැමිණීමට පුළුවන.

3. උතුරු ඉන්දියාවේ සිට සෘජුවම මුහුදු මාර්ගයෙන් ලංකාවට පැමිණීමට පුළුවන. මගධයේ චම්පා නුවර හරහා ගංඟා නදී මුවදොර පිහිටි තාම්ප්‍රලිප්ත වරායෙන් නැව් නැඟ මෙසේ පැමිණීමට පුළුවන්කම තිබිණි. අශෝක යුගයේ වඩාත් ජනප්‍රිය ව තිබුණේ මෙම මාර්ගයයි.

ලංකාවේ වංසකථා ගැන කෘතියක්‌ රචනා කළ මහාචාර්ය බී. සී. ලෝ මෙම මාර්ගයන්ගෙන් දෙවැනි මාර්ගය ඔස්‌සේ මිහිඳු මාහිමියන් ලංකාවට වැඩමවන්න ඇතැයි සඳහන් කරයි. ලංකාවේ උගතුන් බොහෝ දෙනෙක්‌ ද මිහිඳු මාහිමියන් ගොඩබිම හරහා වැඩම කළේය යෑයිද, පාටලී පුත්‍රයෙන් පිටත්වීමේ සිට ලංකාවට පැමිණීමට හත්මසක කාලයක්‌ ගත වූයේ මේ නිසා බවද පෙන්වා දෙති. මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන පවසන්නේ උඡ්ජයිනීට නිරතදිගින් පිහිටි භාරුකච්ඡයට පැමිණ එතනින් ලංකාව බලා නැව් නගින්නට ඇති බවයි.

අශෝක යුගය පිළිබඳ අද්විතීය පර්යේෂණයක්‌ කළ චින්සන්ට්‌ ස්‌මිත් අශෝක සෙවැල්ලිපිවල තම්බපණ්‌නි යනුවෙන් සඳහන් වන්නේ දකුණු ඉන්දියාවේ තිණ්‌නවැලි ප්‍රදේශය බව හඳුනාගෙන තිබේ. ද්‍රවිඩ දේශය වූ පාණ්‌ඩ්‍ය රටේ ලංකාවට ආසන්නව ම පිහිටි දකුණු ප්‍රදේශය ඉතා පුරාණ කාලයේ පටන් තාම්ප්‍රපර් නමින් හැඳින් වූ බව මහාභාරතය වැනි ග්‍රන්ථයන්හි සඳහන් වේ. හත්වන සියවසේ අග භාගයේ දකුණු ඉන්දියාවට පැමිණි හියුං සාං තෙරණුවෝ පඬිරට තිණ්‌නවැලි දිස්‌ත්‍රික්‌කයට යාබද මලයකුට ප්‍රදේශයෙහි සංචාරය කරමින් මිහිදු මාහිමියන් විසින් කළ විහාරයක හා ඒ අසල අශෝක රජු කළ චෛත්‍යයක නටබුන් තමන් දුටු බව වාර්තා කරති. එසේම දකුණු පාණ්‌ඩ්‍යයෙහි බුද්ධාගම පිහිටුවන ලද්දේ මිහිඳු මාහිමියන් විසින්ය. යන ජනප්‍රවාදයක්‌ ද එහි දී තමන්ට දැනගන්න ලැබුණු බව උන්වහන්සේ සිය භ්‍රමණවෘතාන්තයෙහි සඳහන් කරති.

මිහිඳු මාහිමියන් දකුණු ඉන්දියාවේ ධර්ම ප්‍රචාරයෙහි යෙදෙමින් කාවේරපට්‌ට නම් නගරයෙහි නැවතී සිටියේ යෑයිද, ඉන්ද්‍රවිහාර නමින් සිල්පදිකාරම් හා මණිමේකලෛ යන දෙමළ කාව්‍යයන්හි හඳහනන් වන්නේ මෙසේ උන්වන්සේ නැවතී සිටි විහාර යෑයි හිස්‌සැල්ලේ ධම්මරතන හිමියෝ පෙන්වා දෙති. මහේන්ද්‍රගිරි නමින් දකුණු ඉන්දියාවේ පිහිටි කඳුවැටි මිහිඳු මාහිමියන්ගේ නම හා සම්බන්ධ කොට ඇතැම් ලේඛකයන් හඳුන්වා දී ඇත. කෙසේ වුවද සම්පූර්ණ ගවේෂණයක්‌ නො කරන ලද හෙයින් වර්තමාන විශ්වාසයන්ට ඉඩදීමට සිදුව ඇති මෙවැනි ස්‌ථාන රාශියක්‌ දකුණු ඉන්දියාවේ පිහිටා තිබේ. නැගෙනහිරට සාට්‌ස්‌ කඳු පන්තියේ මදුරාසිය (තංජම් දිස්‌ත්‍රික්‌කය) අසල ශිඛරයක්‌ සහිත කොටසක්‌ මහේන්ද්‍රගිරි නමින් ප්‍රසිද්ධය තවද කොමරින් තුඩුව අසල තිණ්‌නවැලි දිස්‌ත්‍රික්‌කයට මායිම් ව පිහිටි කඳු වැටියක්‌ද මහේන්ද්‍රගිරි නමින් ප්‍රසිද්ධය.

ලංකාවේ ශාසන ප්‍රතිෂ්ඨාපන කටයුතුවලින් පසුව මිහිඳු මාහිමියන් ලාංකීය රහතන් වහන්සේලා සමඟ දකුණු ඉන්දියාවට චැඩියේ ද යන්න මෙහිලා සැලකිය යුතු යි. මිහිඳු මාහිමියන් ලංකාවේ දී කළ කටයුතු ඉක්‌මනින් අවසන් කළ බව වංසකථා වාර්තාවල සඳහන් වන්නේ උත්තිය රජුගේ අටවෙනි වර්ෂයෙහි පිරිනිවන් පෑ කියන ප්‍රවෘත්තිය පමණි. ඒ අතර කාලය තුළ මිහිඳු මාහිමියන් ගැන වාර්තා කිරීමට තරම් ඓතිහාසික සිදුවීමක්‌ නොවු නේද එසේ වූයේ නම් වංසකථාවල සඳහන් නොවූයේ මන්ද යන ගැටලු විස¹ගත යුතුව ඇත. මේ කාලය තුළ මිහිඳු මාහිමියන් හා ලාංකීය භික්‍ෂූන් දකුණු ඉන්දියාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතුවල නිරතවූ බවට වැදගත් සාක්‍ෂි කිහිපයක්‌ ම හමුවේ. දකුණු ඉන්දියාවේ තැනින් තැන දක්‌නට ලැබෙන බ්‍රාහ්මී සෙල්ලිපිවලින් ප්‍රබල ලෙස විශද වන කරුණක්‌ නම් ලංකාවේ බුද්ධාගම පිහිට වූ ආසන්න කාලයේම බෞද්ධ භික්‍ෂූන් මෙම ප්‍රදේශවල ද බහුල ව විසූ බවයි. මහින්දාගමනයෙන් වසර විසිපහකින් මෙපිට සිට ක්‍රමයෙන් ලියවුණු බ්‍රාහ්මී සෙල්ලිපි දහස්‌ ගණනක්‌ ලංකාවේ ඇත. ඉහත කී දකුණු ඉන්දියානු බ්‍රාහ්මී ලිපිවල ඇතැම් අක්‍ෂර සංකේතයන් ලංකාවේ ලේඛනයන්හි ආභාෂය ලබා ඇතැයි නිගමනය කොට තිබේ. මේ නිසා දෙරටෙහි ම ලිපි එකම සම්ප්‍රදායකට අයත් පිරිසකගේය යන මතයද ගොඩ නැගී ඇත.දකුණු ඉන්දියාවේ ද්‍රවිඩයන් ලංකාවේ සතුරන් ලෙස සැළකූ හෙයින් දකුණු ඉන්දියාවේ බෞද්ධ කටයුතු පිළිබඳ ලාංකේය භික්‌සූන් වංසකථාවල සඳහන් නො කළේ යෑයි ස්‌මිත් පවසයි. එහෙත් වංසකථා රචනා කළ යුගයේ එවැනි වාර්තා යමක්‌ ඉතිරි ව තිබුණේ නම් මිහිඳු මාහිමියන්ට

ගෞරවයක්‌ පිණිස පවතින එම සිද්ධීන් සටහන් නො කිරීමට තරම් වංසකථාකරුවෝ සාහසික නොවෙති. මිහින්තලා පව්වේ දි මිහිඳු මාහිමියන් සමඟ පිළිසඳර කථාවෙහි යෙදෙමින් තිස්‌ස රජතුමා ස්‌වාමීනි, ඔබ වහන්සේලා කුමකින් පැමිණියේ දැයි විචාළේය. එවිට මිහිඳු මාහිමියෝ "මහරජ, අපි ගොඩින් හෝ ජලයෙන් (න ථලෙන න චාරිනා) නාවෙමු යි පිළිතුරු දුන් හ. ඒ ඇසූ රජතුමා මිහිඳු මාහිමියන් ඇතුළු පිරිස සෘද්ධි බලයෙන් අහසින් පැමිණියේ යෑයි දැනගත් බව මහාවංසය පවසයි.

මිහිඳු මාහිමියන්ගේ ලංකා ගමන විස්‌තර කරන සියලුම මූලාශ්‍ර උන්වහන්සේලා සෘද්ධි බලයෙන් අහසින් වැඩි බැව් කියයි. එසේ සඳහන් කර ඇත්තේ අතිමානුෂික බලයක්‌ ආරෝපනය කිරීම සඳහා නොවේ. එසේ වූවා නම් සංඝමිත්තා රහත් තෙරණියගේ ලංකා ගමන ද සෘද්ධි බලයෙන් අහසින් සිදු වූවක්‌ බව වාර්තා කරනු ඇත. වංසකථාවල සංඝමිත්තාව නැවෙන් හා ගොඩබිම් මාර්ගයෙන් පැමිණියේ යෑයි කීම මදිකමක්‌ ලෙස එකළ නොසැළකු බව පෙනී යයි. ලංකාවට නොපැමිණි හියුං සාං තෙරණුවෝ ද දකුණු ඉන්දියාවේ මිහිඳු මාහිමියන්ගේ කටයුතු ගැන සඳහන් කරන අතරම, උන්වහන්සේ ලංකාවට අහසින් වැඩියේ යෑයි ලියා ඇත. මෙසේ ලියන්නට ඇත්තේ දකුණු ඉන්දියාවේ පැතිර තිබූ විශ්වාස හා ජනප්‍රවාද අනුව විය යුතුය.

මේ සියල්ලට ම වඩා වැදගත් වන්නේ මිහිඳු මාහිමියන් ලංකාවට සෘද්ධියෙන් වැඩියේ ය යන මෙම කරුණ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂ්‍ය අනුව ඔප්පු වී තිබීමයි. අම්පාර රජගලතැන්න නම් ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් බ්‍රාහ්මී සෙල්ලිපියක මෙසේ සඳහන් වේ. යෙ ඉමා දීප පටමය ඉදිය අගතන ඉදික තෙර මහිද තෙරෙහ තුබෙ මෙම ලිපියේ සරළ අර්ථය මෙසේ යි. යමෙක්‌ මෙම දීපයට පළමු ව සෘද්ධියෙන් ආයේ ද (එම) ඉට්‌ඨිය හා මහින්ද තෙරුන්ගේ ස්‌ථූපය යි මෙම ලිපිය උන්වහන්සේලා අපවත්වීමෙන් ආසන්න කාලයක දී ලියන ලද්දකි. මෙවැනි සිදුවීමකට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂ්‍ය ලෝකයේ කවර රටක වුවද දුර්ලභ හෙයින් මෙම ශිලා ලේඛනය අතිශයින් වැදගත්ය.

මෙම කරුණු අනුව මිහිඳු මාහිමියක්‌ ලක්‌දිවට වැඩම කළේ සෘද්ධි බලයෙන් අහසින්ය යන්න ස්‌ථීර වන්නේය.


රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයනාංශයේ 
කථිකාචාර්ය, රාජකීය පණ්‌ඩිත, දර්ශනපති 
බළපිටියේ සිරිසීවලී හිමි

ලංකාදීප ආලෝකයෙන් එළියවෙන තන්තිරිමලේ පුද බිම

තන්තිරිමලේ පුද බිමේ සුන්දරත්වය අපූරුවට පෙනෙන්නේ ලස්සනට හඳ පායන දවස්වල රැටයි. අක්කර දෙසීයකට වඩා භූමි ප‍්‍රදේශයක් පුරා පැතිරී තිබෙන විවිධ හැඩයන්ගෙන් යුත් මහ ගල්තලාව මතට නැඟ අවට පරිසරය දිහා දෑස් යොමද්දී තමයි ඇත්තටම තන්තිරිමලේ පුදබිම කොයිතරම් සුන්දරයි ද කියලා හිතෙන්නෙ.
තන්තිරිමලේ චන්දරතන නාහිමි
මහ වනාන්තරය තමයි, හැම පැත්තෙන්ම ඈතින් කළුවට දිස්වෙන්නෙ. විල්පත්තුව ජාතික වනෝද්‍යානය තමයි බටහිර පැත්තෙ ඉඳන් වයඹ පැත්තට පෙනෙන්නෙ. වන සතුන් බොහෝ ගැවසුණත් විල්පත්තුව ජාතික වනෝද්‍යානය ?ට හරිම නිසංසලයි. ඒ නිසංසලකම යම් තරමකට හෝ බිඳෙන්නෙ රැහැයියෙක් හරි කිරළෙක් හරි කෑගහද්දී තමයි.
මේ පොසොන් පොහොය සමයේ සඳ එළියෙන් නැහැවුණු තන්තිරිමලේ පුද බිම ”ලංකාදීප” පොසොන් ආලෝක පූජාවෙන් ඒකාලෝක වුණාම ඒ ලස්සන දෙගුණ තෙගුණ වී විචිත‍්‍රවත්ව මැවෙන්නෙ හරිම සුන්දර දර්ශනයක්. ඒ දසුනින් සිත් පහන්වූ සැදැහැවතුන් සාධු නාද පවත්වද්දී ඒ හඬ තන්තිරිමලේ මහ ගල්තලාවේ හැපී දෝංකාර දෙද්දී සවනට දැනෙන මිහිර වචනයෙන් කියන්න බැරි තරම්.
මේ පින් බිමට ඓතිහාසික අතින් හිමිවෙන්නෙ සුවිශේෂී තැනක්. මහා වංශයේ සඳහන් වෙන අන්දමට දෙවැනි පෑතිස් මහ නිරිඳුන් අනුරාධපුරයේ සිට රජකළ සමයේ සඟමිත් මහ තෙරණිය දඹදිව සිට සිරිමා බෝ සමිඳුන් ලක්බිමට වැඩම වූ කථා පුවතේ තන්තිරිමලේ ගැන සඳහන් වෙන්නෙ සුවිශේෂී ලෙසයි.
දඹදිව සිට සිරිමා බෝ සමිඳුන් වැඩමවාගෙන සහපිරිවර සමග නැවෙන් පැමිණ දඹකොළ පටුනෙන් ලක් බිමට ගොඩ බට සඟමිත් මහතෙරණිය ඉමහත් ගෞරවයෙන් පිළිගත් දෙවැනි පෑතිස් මහ නිරිඳුන්, ඒ පිරිස අනුරාධපුරය බලා පෙරහරෙන් කැඳවාගෙන පැමිණෙද්දී තන්තිරිමලේ මහ ගල්තලාව මත රැුයක් පහන් කළ බවයි මහා වංශයේ සඳහන් වෙන්නෙ.

එදා තන්තිරිමලේ ප‍්‍රදේශය හැඳින්වුනේ තිවක්ක බමුණු ගම ලෙසයි. ඒ එවකට එම ප‍්‍රදේශය ”තිවක්ක” නම් බමුණකු විසින් පාලනය කළ නිසයි. ප‍්‍රාදේශීය පාලකයකු වූ මේ තිවක්ක බමුණා, දෙවැනි පෑතිස් මහ නිරිඳුන්ගේ ඉතා සමීපතමයකු ලෙසයි ජනප‍්‍රවාදයේ සඳහන් වන්නෙ.
ඒ නිසයි, සිරිමා බෝ සමිඳුන් වැඩමවාගෙන පැමිණි සඟමිත් මහ තෙරණිය ඇතුළු පිරිසට අනුරාධපුරය බලා පැමිණෙන ගමනේදී රැයක් පහන් වනතුරු ආරක්ෂාවත් නවාතැන් පහසුකම් සැලසීමටත් එදා තිවක්ක බමුණාගේ පාලනය යටතේ පැවැති ස්වභා සුන්දරත්වයෙන් අතිරමණීය වූ මේ පින්බිම දෙවැනි පෑතිස් මහ නිරිඳුන් තෝරාගන්නට ඇත්තෙ.
සිරිමා බෝ සමිඳුන් අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනේ උඩමළුවේ රෝපණය කෙරුණු රාජ්‍ය උත්සවයේදීත් තිවක්ක බමුණු තෙමේ සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටුකළ ප‍්‍රභූවරයෙක්. මහාවංශයේ සඳහන් පරිදි ඒ බව සනාථ වෙන කරුණක් තමයි, දෙවැනි පෑතිස් මහ නිරිඳුන් සිරිමා බෝධීන් වහන්සේ උඩමළුවේ රෝපණය කළ අවස්ථාවේ බෝධීන් වහන්සේගෙන් පැනනැගුණු අංකුර අටෙන් එක් බෝ අංකුරයක් තිවක්ක බමුණු ගමේ රෝපණය කිරීම සඳහා බමුණු තෙමේට භාරදීම.


අදටත් තන්තිරිමලේ මහ ගල් තලාව මත වැඩවසන බෝධීන් වහන්සේ එදා තිවක්ක බමුණා විසින් මහමෙව්නාවෙන් රැුගෙනවිත් රෝපණය කළ සිරිමා බෝධීන් වහන්සේගෙන් පැන නැඟුණු බෝ අංකුර අටෙන් එකක් බවයි ජනප‍්‍රවාදයේ සඳහන් වෙන්නෙ. සැදැහැවතුන් අෂ්ඨඵල බෝධීන් වහන්සේ ලෙස එම බෝධිය හඳුන්වන්නෙ ඒ නිසයි.
පුරා විද්‍යාත්මක අතිනුත් තන්තිරිමලේට හිමිවන්නෙ සුවිශේෂී ස්ථානයක්. ස්වභාවිකව පිහිටි කළුගලේ නෙළා තිබෙන සමාධි පිළිමයට වගේම සැතපෙන පිළිමයටත් තන්තිරිමලේට පැමිණෙන කාගේත් අවධානය යොමුවෙන්නෙ එම පිළිමවල සුවිශේෂත්වය නිසයි.
තන්තිරිමලේ නැගෙනහිර දෙසින් ඇති ගල්තලාවට පහළින් තිබෙන ජලය පිරුණු පොකුණ නෙළුම් මල් වලින් පිරිලා තිබෙන නිසා හරිම අලංකාරයි. මේ පුදබිමේ අලංකාරය තව තවත් වැඩි කෙරෙන ස්වභාවික නිර්මාණයක් තමයි මේ පොකුණ.
පොකුණට ඉහළින් ඇති ගල මත ගලින්ම ඉදිකරන ලද කුඩා ගොඩනැගිල්ල හඳුන්වන්නෙ පොත් ගුල ලෙසයි. මෙම පොකුණ ළඟ අතීතයේදී භික්ෂූන් වහන්සේලා භාවනානුයෝගීව වැඩවසන්නට ඇති බව විශ්වාස කළ හැකි සාධකයක් තමයි, ඒ අසල ගල් තලාවේ නටබුන් වී තිබෙන පටානඝරය. පුරාවිද්‍යාඥයිනුත් මේ අදහසම දරනවා.
තන්තිරිමලේ පුද බිම අවට ප‍්‍රදේශ වලිනුත් මේ වන විට ආගමික අතින් වැදගත් නටබුන් බොහෝමයක් හමුවී තිබෙනවා. බුද්ධ ප‍්‍රතිමා, ගල්කණු, සෙල්ලිපි, ගරාවැටුණු දාගැබ් ඒ අතරින් ප‍්‍රධානයි. මේවා බොහෝමයක් නිදන් හොරුන් විසින් විනාශකර තිබීම ඉතා ඛේදජනකයි.
තන්තිරිමලේ ලෙන් කීපයක අදටත් දක්නට ඉතිරිවී තිබෙන විවිධ හැඩයන්ගෙන් යුත් චිත‍්‍ර සටහන් ගල් යුගයේ ජීවත්වූවන්ගේ බවටයි විශ්වාස කරන්නෙ. ඒ අනුව තන්තිරිමලේ ගල් යුගයේ සිට මිනිස් වාසයක්ව පැවැති බව තහවුරු වෙන බවයි පුරාවිද්‍යාඥයින්ගේ මතය. කොහොමටත් තවමත් මෙම ලෙන් චිත‍්‍ර ගැන ගැඹුරින් පර්යේෂණයක් කර නොමැති බවයි පැවසෙන්නෙ.
අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ වැටුණු පසු බොහෝ කලක් වන ගතව පැවැති ඓතිහාසික තන්තිරිමලේ පුද බිම හා ඒ අවට ප‍්‍රදේශය අද පවතින තත්ත්වයට දියුණු කිරීමට තන්තිරිමලේ රජමහා විහාරාධිපතිව වැඩ විසූ අපවත්වී වදාළ උතුරු නැගෙනහිර දෙපළාතේ ප‍්‍රධාන සංඝනායක කුඩා කෝන්ගස්කඩ විමලඤාණ නායක හාමුදුරුවෝ තමයි මූලික වුණේ. අනපේක්ෂිත මොහොතක සිදුවූ උන්වහන්සේගේ අපත්වීමත් තිස් වසරකට ආසන්න කාලයක් කොටි ත‍්‍රස්තවාදීන්ගෙන් එල්ලවූ තර්ජනත් නිසා තන්තිරිමලේ දියුණුවට යම් යම් බලපෑම් ඇති වුණත් රජයේ සහ ආරක්ෂක අංශවල සහයෝගය මත සුන්දර පරිසරයක් රැුකගෙන දවසින් දවස දියුණුව කරා ගමන් කිරීමට වත්මන් විහාරාධිපති උතුරු නැගෙනහිර දෙපළාතේ උප ප‍්‍රධාන සංඝනායක තන්තිරිමලේ චන්දරතන නාහිමියන් දරන්නෙ අප‍්‍රතිහත ධෛර්යයක්.
තන්තිරිමලේ පුද බිමත්, ප‍්‍රදේශයත් අද වන විට ලබා තිබෙන්නෙ විශාල දියුණුවක්. චන්දරතන නාහිමියන් පවසන්නේ ඒ දියුණුව උදාවන්නට ප‍්‍රධාන වශයෙන්ම මීට දසවසරකට පෙර විජය පුවත්පත් සමාගමේ සභාපති රංජිත් විජයවර්ධන මහත්මාණන්ගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ එම පුවත්පත් සමාගම ආරම්භ කළ ”ලංකාදීප තන්තිරිමලේ පොසොන් අලෝක පූජාව” බලපෑ බවයි.


තන්තිරිමලේ පුදබිම ගැන ලක්වාසී බොදු බැතිමතුන්ගේ පමණක් නොව ලෝකවාසී බොදු බැතිමතුන්ගේත් අවධානය යොමුවූයේ ලංකාදීප පොසොන් ආලෝක පූජාව තුළින් ලැබුණු ප‍්‍රචාරය නිසා බවයි උන්වහන්සේ පවසන්නෙ. රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය මේ තරමින් ලැබෙන්නටත් ආලෝක පූජාව බෙහෙවින් බලපෑ බව උන්වහන්සේ සිහිපත් කරන්නේ කෘතවේදීත්වය පළකරමිනුයි. නොකඩවා දසවසරක් තිස්සේ පවත්වන ලංකාදීප පොසොන් ආලෝක පූජාවෙන් බැබළුනු තන්තිරිමලේ පුදබිම තවත් චිරාත් කාලයක් එලෙසින්ම බැබලෙනු ඇතැයි යන්න තන්තිරිමලේ නාහිමියන්ගේ අපේක්ෂාවයි.
පොසොන් සමයේදී ලංකාදීප පොසොන් ආලෝක පූජාවෙන් විචිත‍්‍රවත්ව සදහම් සිසිලෙන් නැහැවෙන තන්තිරිමලේ පින් බිම පොසොන් සමයේදී මෙන්ම වසර පුරාම සැදැහැවතුන් වන්දනා කිරීමට පැමිණෙන්නෙ තම ජීවිත කාලය තුළ වරක් හෝ දැකගත යුතු පුදබිමක් ලෙස ඔවුන් සලකන නිසයි. ඒ වගේම වරක් පැමිණි කෙනෙක් නැවත වරක් තන්තිරිමලේට පැමිණෙන්න, මේ ඓතිහාසික පුදබිමේ ස්වභාවික සුන්දරත්වය ද හේතුවන බව නොඅනුමානය.
  

සටහන හා සේයාරූ අතුල බණ්ඩාර

2013 ජූනි මස 23 | ලංකාදීප කර්තෘ මණ්ඩලය

කටුවයි මිටියයි කළුගලට පණ දෙයි

අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව යුගයෙන් පසුව ශී‍්‍ර ලංකාවේ වන්දනාවට ලක්වෙන දැවැන්තම බුදුරුව රම්බඩගල්ල මොණරාගල විහාරයේ නිර්මාණය වෙමින් පවතී.


මහමෙවුනාවේ සමාධි බුදු පිළිමය, තොලූවිල බුදුපිළිමය හා ගල්විහාරයේ සමාධි පිළිමය ට පසුව අවුරුදු අටසිය ගණනකට පසු ඉදිවන රම්බඩගල්ල සමාධි පිළිමය දැවැන්ත කළුගලක් තුළින් මතුවන අයුරු දකින්කට ඹබේ දෙනෙත් පිංකර ඇත.

කුරුණෑගල දිස්ත‍්‍රික්කයේ රම්බඩගල්ල ග‍්‍රාමයේ පිහිටි විහාරය මොණරාගල නම් නම ලදුයේ මෙහි ඇති කළුගල් ශිඛරය මත මොණරුන් ඉගිලවිත් වසා සිටිනා බැවිනි.  හාත්පස දිස්වෙන නීලවර්ණයෙන් යුත් කදු වළල්ලත් වනලැහැබත් දකින්නන්ගේ ගත සිත සමාධියට පත්කරනු නිසැකය.
 මේ මනස්කාන්ත වටපිටවෙන් පිය මැන ගල්තලාව මතට ගිය විට සිදුවනදේ දැකීමෙන් ඔබ සැබැවින්ම මවිතයට පත්කරණු නිසැකය.  කටුව, මිටිය හා ග‍්‍රයින්ඩරයෙන් මතුවන මහා කටෝර ශබ්දයත් ඒ තුළින් නැගඑන දුහුවිල්ලත් දැඩි අව් රශ්මියත් ඔබ මොහොතකුදු පීඩාවට පත් නොකරනු ඇත.  මන්ද යත් මහා කාරුණිකයානන් වහන්සේගේ නොසැලෙන, සෘජු ශී‍්‍ර බුද්ධකාය ගල්කුළින් තුළින් මතුව ඇති හෙයිනි. 
2001 වසරේදී ඇප්ගනිස්ථානයේ බාමියන් නිම්නයේ බුදුපිළිම විනාශය දුටු අපගේ දෙනෙතින් කදුළු වැගිරිණි.  එම පාපතරයින්ගේ කි‍්‍රයාවෙන් තැතිගත් ළමා පිරිසකගේ සිත් තුළ හටගත් පියුම අද මහා ගල් කුළ මත විකසිත වී ඇත.
උස අඩි 67.5 කින් යුත් ආසියාවේ විශාලතම ශෛලමය සමාධි බුදු පිළිම වහන්සේ නෙලීමේ මහා සද්කාර්ය සොයා බලා නිරතුරු අනුශාසනා කරන්නේ විහාරාධිපති ශාස්ත‍්‍රපති  එගොඩමුල්ලේ අමරමෝලි ස්ථිවිරයන් වහන්සේය. 
ප‍්‍රධාන ශිල්පියා දකුණු ඉන්දියානු ශිල්පී පද්ම ශ‍්‍රී, ශිල්ප කලාමණී ඇම්.ඇම්.ස්ථපතිතුමාය.
ප‍්‍රදේශ වාසීන් මෙන්ම සතර දෙසින් පැමිණෙන්නවුන් මෙපින්බිම තුළ තම ශ‍්‍රමය, දහඩිය, කදුල හෙලන්නේ අද දින තම යුතුකම මෙන්ම වගකීම ඉටුකිරීමටය.
2013 ජූනි මස 04 ලංකාදීප | ජානක ගලප්පත්ති

සිංහලයාගේ ජාතික උළෙල වෙසක්‌ උත්සවයයි


පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යා අංශයේ 
මහාචාර්ය දයා අමරසේකර

වෙසක්‌ පුන් පොහෝ දිනය බෞද්ධයාගේ පරම පූජනීය දිනයයි. වෙසක්‌ බෞද්ධයාගේ උත්කෘෂ්ට පෝය දිනය බවට පත්ව ඇත්තේ ද එහි ඇති මෙම පරම පූජනීයත්වය නිසාය. වෙසක්‌ දිනයේ මෙම ආගමික වැදගත්කමට අමතරව සිංහල බෞද්ධයන්ගේ ජාතික ඉතිහාසය තුළ ද වෙසක්‌ උත්සවයට සුවිශේෂී ස්‌ථානයක්‌ හිමිවෙන බව පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යා අංශයේ මහාචාර්ය දයා අමරසේකරයන්ගේ මතයයි. වෙසක්‌ උත්සවය සිංහලයාගේ ජාතික උළෙල ලෙස ඔහු හඳුන්වන්නේ අපේ ඉතිහාසයේ ගමන් මග සියුම්ව විශ්ලේෂණය කරමිනි.

ජාතියක්‌ හැටියට ගත්තොත් අපට ආවේණික උත්සව රාශියක්‌ හඳුනාගන්න පුළුවන්. බොහෝ ජාතීන්ට නොමැති සුවිශේෂී අවස්‌ථාවන් රාශියක්‌ මෙසේ උත්සව ලෙස සමරන රටක්‌ අපේ රට. මේ උත්සව රටක්‌, ජාතියක්‌ වගේම පුද්ගලයා තුළත් ඇති කරන බලපෑම සමාජ විද්‍යාත්මකව විග්‍රහ කරන්නේ කොහොමද?

උත්සව සහ සංදර්ශන කියන්නේ සමාජයක සිටින්නන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් ටිකක්‌. මේ ක්‍රියාකාරකම් ඒ රටේ සංස්‌කෘතික පරිසරය අනුවයි හැඩගැසී තිබෙන්නේ. ඒ නිසා අප කුඩා කල සිට හැදී වැඩුණු සමාජ සංස්‌කෘතික පරිසරයෙන් අප ලද අධ්‍යාත්මික හා ආචාර විද්‍යාත්මක බලපෑම පෙන්වන විචිත්‍ර අවස්‌ථා විදියටයි මේ උත්සව තේරුම්ගත යුත්තේ. දෙවනුව උත්සව අපට දෙයාකාරව හඳුනා ගන්න පුළුවන්. පළමුවැනි වර්ගය ජීවිත ප්‍රතිසංස්‌කරණ උත්සව. කෙනකුගේ ජීවිතය අලුත් විදියට සකසා ගැනීමයි මෙහිදී සිදු වන්නේ. මේ අලුත්වීම ඊට භාවිතය වන අයටත් ඔවුන්ගේ ඥතීන්ටත්, අසල්වැසි ලෝකයාටත් නිවේදනය කිරීමට මේ උත්සව පවත්වනවා. ඔවුන් අලුතින් ලබපු තත්ත්වයක්‌ ගැන ඒ අයටත්, ඥතීන්ටත් මුළු ලෝකයාටත් දැනුම්දීමක්‌ මේකෙන් සිද්ධ වෙනවා. විවාහය, වැඩිවියට පත්වීම, මරණය වැනි සිදුවීම් පිළිබඳ මෙබඳු උත්සව දැකිය හැකියි. සමාජ ප්‍රතිසංස්‌කරණ උත්සවයකින් කරන්නේ එකම සිදුවීමක්‌ මූලික කරගෙන මුළු රටම නැවත සකස්‌ වීමකට පිබිදීමට පත් කිරීමයි. සිංහල අලුත් අවුරුද්ද වගේම වෙසක්‌ උත්සවයත් මෙම සමාජ ප්‍රතිසංස්‌කරණ උත්සව දෙකක්‌.

මේ උත්සව අතරේ වෙසක්‌ උත්සවයට තියෙන්නේ ආගමික ස්‌වරූපයක්‌. එයින් කියෑවෙන්නේ වෙසක්‌ ජාතික වැදගත්කමක්‌ නැති නිකම් පෝය දවසක්‌ කියන එකද?

නෑ. වෙසක්‌, පෝයක්‌ වෙන්නේ අනිත් හැම පෝයටම වගේ වෙසක්‌ පෝයදාත් සිදුවුණ සුවිශේෂී සිදුවීම් ටිකක්‌ නිසයි. මුළු ලොව පුරාම බෞද්ධයන්ට වෙසක්‌ කියන්නෙ තෙමඟුල සිදුවුණ දවස. ඒත් ඉන් එහාට ගිය වැදගත් කාරණා කීපයක්‌ වෙසක්‌ ගැන සිංහල බෞද්ධයන්ට තියෙනවා. අපේ රට බහුවාර්ගික රටක්‌ වුවත් අපේ අනන්‍යතාව මේ රටේ අනන්‍යතාව ගොඩනැඟෙන්නෙ බෞද්ධකම තුළින්. ශ්‍රී ලාංකීය ජනගහනයෙන් බහුතරය සිංහල බෞද්ධයන්. පෘතුගීසි බලපෑමෙන් සිංහල කොටසක්‌ 1505 පසුව කතෝලික ආගම වැළඳගත්තා. පසුව 1707 තරම් කාලෙක ජුසේ වා ස්‌, ජාකොමේ ගොන්සාල්වේස්‌ වැනි ඔරිතෝරියානු නිකායේ පූජකවරුන්ගේ සමාජ පිරිසක්‌ කතෝලික ආගමත්, ලන්දේසි බලපෑමෙන් තව පිරිසක්‌ කිතුනු රෙපරමාදු ආගමත් වැළඳ ගත්තා. මේ සමග ඉස්‌ලාම් දහම මුස්‌ලිමුන්ගේaත්, හින්දු ආගම ද්‍රවිඩයන්ගේත් උරුමයක්‌ ලෙස පවතිනවා. මෙබඳු තත්ත්වයක තවමත් මේ රටේ ප්‍රධාන ජාතික ආගම ලෙස බහුතරය පිළිගන්නා බුදු දහම මේ රටේ සමාජ ව්‍යqහය තුළ අන් සියලු ආගම්වලට වඩා තදින් මුල් බැස තියෙනවා. ඒ නිසා අපේ ජාතික සම්ප්‍රදාය, ජාතික චින්තනය කියන හැම එකක්‌ම පදනම් වෙන්නෙ බුදු දහමට. අපේ රටේ අනන්‍යතාව බුදුදහමයි. ඒ අනන්‍යතාව ඇතුලෙ අනෙක්‌ ආගමිකයන්ට වැඩෙන්න ඉඩ හසර තියෙනවා. එහෙම නම් වෙසක්‌ අපේ අනන්‍යතාව මූර්තිමත් කරන ජාතික උළෙලයි. ආගමික අර්ථයෙන් පමණක්‌ වෙසක්‌ දිහා බලන එක වැරැදියි. මේක තවත් එක පෝයක්‌ විතරක්‌ නෙමෙයි. 

තුන් හෙළයේ මහා ජාතික මංගල්‍යය ලෙස සිංහල අලුත් අවුරුද්ද සැලකීමටයි අපි පුරුදුව සිටින්නේ. ඒ තැන ඔබ වෙසක්‌ උත්සවයට දෙන්නෙ කුමන පදනමක්‌ මතද?

සිංහල අලුත් අවුරුද්ද අපේ බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයේ උත්සවයක්‌ නොවේ. ආකෘතිය අතින් බැලුවහම ඒක හින්දු වෛදික සම්ප්‍රදායන් මුල් කරගත්තු සිංහලයන්ගේ උත්සවයක්‌. අනුරාධපුර ඉඳල නුවර තෙක්‌ අපේ රාජ්‍ය ඉතිහාසයේම බක්‌මහට යෙදෙන අවුරුද්දක්‌ වැනි උත්සවයක්‌ ගැන යාන්තමට අහන්න තියෙන්නෙ නුවර යුගයේ විතරයි. නක්‍ෂත්‍රය මූලික කර ගත්තු මේක බෞද්ධ සදාචාර ධර්මයෙහි අංගුත්තර නිකායේ මංගල වර්ගයේ එන නැකැත් පිළිබඳ විස්‌තර බ්‍රහ්මජාල, නිත්ථායතන සූත්‍රවල එන නැකත පිළිබඳ විස්‌තර බලන විට පේනවා අපේ බෞද්ධ හරයන්ට හුඟාක්‌ දුර බව. අපි නොනගතය කියන කාලය පවා හින්දු වේදයෙහි දැක්‌වෙන්නේ ඉෂ්ට දේවතාවන් සැමරිය යුතු කාලයක්‌ හැටියට. ඉෂ්ට දේවතා සංකල්පය හින්දු සංස්‌කෘතියෙහි එන්නක්‌. මේ කාලය පුණ්‍ය කාලය වුණේ දහනව වැනි සියවසේ බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට ගැලපෙන ලෙස ඒක සකස්‌ කළේ ඈපා ලිතේ නිර්මාතෘ ඈපා අප්පුහාමි විසින්. අද අවුරුද්දේ මතුපිටින් පේන ජන ගී, ජන ක්‍රීඩා ඔක්‌කොම ඔය විදියට බලෙන් එකතු වුණ දේවල්. ඉතින් මේක හෙළයන්ට ආවේණික දෙයක්‌ නොවේ. 

වෙසක්‌ උත්සවය අපේ උරුමයක්‌ වුණේ කොහොමද?

අපේ රටේ පැවතුන ප්‍රධාන ජාතික උත්සව කිසිවක්‌ බුදු දහමින් තොරව ඇරැඹුණු ඒවා නොවෙයි. එදා තිබුණ ප්‍රධානතම උත්සවයක්‌ වුණේ අරියවංස සූත්‍ර දේශනා උත්සවය, ගංගාරෝහණ උත්සවය, ගිරිභණ්‌ඩ උත්සවය, වෙසක්‌ උත්සවය, දළදාව වැඩම වීමේ උත්සවයයි. මේ ඔක්‌කොම නිකම්ම ජාතික උත්සව නෙමෙයි. පැහැදිලි ආගමික අරමුණක්‌ මූලික කරගෙත් ඒවා. අපේ මහා වංශයේත්, ඊට පසුව ලියෑවුණ වංසත්තපකාසිනී නම් මහාවංශ ටීකාවේත්, ධර්ම ප්‍රදීපිකාව, අමාවතුර, ථූපවංශය, සද්ධර්මරත්නාවලිය, පූජාවලිය, සද්ධර්මාලංකාරය වැනි කිසිම ධර්ම සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථයක සිංහල අලුත් අවුරුද්දක්‌ වෙනුවෙන් කරන උත්සවයක්‌ ගැන නැහැ. ඒත් ඒ හැම එකකම වෙසක්‌ ගැන උත්සවශ්‍රීයෙන් කළ දෑ ලියා තියෙනවා. 

වෙසක්‌ එදා සිටි සිංහල රජවරු රාජානුග්‍රහයෙන් සැමරූ ජාතික උළෙලක්‌ වුණාද?

අපේ අසහාය සිංහල නරපතියා ලෙස සලකන දුටුගැමුණු මහ රජතුමා තමාගේ රාජ්‍යෙdaදයත් සමග ගතවූ සෑම වර්ෂයකම වෙසක්‌ උත්සව 23 පැවැත්වූවා කියන මහාවංශ සදහන කාටවත් අයින් කරන්න බෑ. ඉන්පසුව රජකළ භාතිය, වෝහාරතිස්‌ස, ගෝඨාභය, ජෙට්‌ඨතිස්‌ස, මුගලන්, දෙවන සේන යන රජවරු වෙසක්‌ අපේ ප්‍රධාන ජාතික උත්සවය ලෙස සලකා උත්සවාකාරයෙන් සමරා තියෙනවා. 

අනික මේ උත්සවය රාජ්‍යත්වය සමග කෙලින්ම සම්බන්ධ වූ බවට තවත් උදාහරණ තියෙනවා. සංඝ සමාජය සමග ගැටුම් ඇති කරගත් සීතාවක රාජසිංහ වෙසක්‌ උත්සවයට යම් බාධක පැනවූ බව අප කියවා තියෙනවා. ඉංග්‍රීසින් වරක්‌ වෙසක්‌ නිවාඩුව අවලංගු කළ බවක්‌ කියවෙනවා. මින් පේනවා වෙසක්‌ අපේ ජන ජීවිතයට තදින්ම බැඳුණු සාමාජික අවස්‌ථාවක්‌ බව. ඒක නිකම්ම පෝයක්‌ විතරක්‌ නෙමෙයි. සිංහල අලුත් අවුරුද්දට මෙහෙම හරවත් ඉතිහාසයක්‌ නෑ. ක්‍රි.පූ. 01 සියවසේ සිට 10 වන සියවස තෙක්‌ වෙසක්‌ උළෙලේ ඓතිහාසික පසුබිම වල්පොල රාහුල හිමියන් ලක්‌දිව බුදු සමයේ ඉතිහාසයේ ලියා තිබෙනවා. 

වෙසක්‌ උළෙල ජාතික උළෙලකට වඩා වෙසක්‌ සැණකෙළියක්‌ ලෙස සැලකීමයි අද දැකිය හැක්‌කේ. මේ සැණකෙළි ස්‌වරූපයට වෙසක්‌ පෝය පත්වුණේ කොහොමද?

මේක ආගමක්‌ හැටියට බුදුදහම නවීකරණය කිරීමට දරනු ලැබූ උත්සාහයක්‌ විදියට හඳුන්වන්න පුළුවන්. ලංකාව යටත් විජිතයක්‌ව පැවතුණු යුගයේ අවසාන කොටස වන විට මේ රටේ මිෂනාරී බලය පැවතුණා. බෞද්ධයෙකු වීම බොහෝ දේ අහිමිවීමක්‌ ලෙස එදා සමාජයේ පිළිගැනීමක්‌ වුණා. මේ නිසා බෞද්ධයන් තුළ යම් පිබිදීමක්‌ ඇති කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවතුණා. එම පිබිදීම ක්‍රිස්‌තියානි සංස්‌කෘතිය තුළ පැවති විචිත්‍ර වර්ණවත් දේවල් ආශ්‍රයෙන් භෞතිකව සිදු කිරීමටත්, ආධ්‍යාත්මිකව සියල්ලන් එකම හැඟීAමකින් ඒකරාශි කිරීමටත් අවශ්‍ය වුණා. 1880 දී ලංකාවට පැමිණි සෙන්පති ඕල්කොට්‌ මේ තත්ත්වය විග්‍රහාත්මකව තේරුම් ගත්තා. පානදුරාවාදය කියවා බෞද්ධයකු වී ලංකාවට පැමිණි ඔහු නිකම්ම ධර්මය දේශනා කරන තැනට ගියේ නෑ. වෙසක්‌ සුබ පැතුම් සැරසිලි, බැති ගී ආදිය ක්‍රිස්‌තියානි සංස්‌කෘතියට අනුරූපව ඔහු සමාජගත කරා. බෞද්ධයන් ඒකරාශි කිරීමට ෂඩ් වර්ණය සහිත බෞද්ධ කොඩියක්‌ නිර්මාණය කළා. බෞද්ධ පෙරහැර හා දහම් පාසල මෙන්ම රට පුරාම ඉංග්‍රිසියෙන් වැඩ කරන නවීන අධ්‍යාපනය උගන්වන බෞද්ධ කොලීජි ආරම්භ කළා. වෙසක්‌ උළෙල අද තියෙන තත්ත්වයට විචිත්‍ර සැණකෙළියක්‌ වුණේ මෙබඳු පසුබිමක. ඒ සමග වෙසක්‌ නිවාඩුව නැවත ඇති කර ගැනීමටද මේ තත්ත්වය හේතු වුණා. මේක බුදු දහම නවීකරණය වීමක්‌. බුදුදහම අරභයා වෙසක්‌ උළෙල තුළින් ලද නවීකරණයක්‌.

අතීතයේ ඉඳලම පැවතුණු වෙසක්‌ උත්සවයෙන් අපගේ ජීවිතවලට ලැබුණ බලපෑම අපි හඳුනා ගන්නේ කොහොමද?

ඕනෑම උත්සවයකින් ලබන බලපෑම අපිට අංශ තුනක්‌ යටතේ කතා කළ හැකියි. එනම් ආධ්‍යාත්මික, සදාචාරාත්මක හා විනෝදාත්මක වශයෙන්. ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් වෙසක්‌ කියන්නේ ප්‍රතිපත්ති හා ආමිස පූජා දෙකම එකට එක්‌තැන් කරන අවස්‌ථාවක්‌. අලුත් අවුරුද්දේ ආධ්‍යාත්මික කාරණා නොනගතය පුණ්‍ය කාලය වෙලාවේ පන්සල් යැම කියන රඟපෑමකට සීමා වනවා. රහමෙර පානය, ගව ඝාතනය සඳහා එක එල්ලේ සමාජ සංස්‌කෘතික බාධක අලුත් අවුරුද්ද තුළ නැහැ. ඒත් වෙසක්‌ පව් බස්‌සන පිනට දිරිදෙන චිත්තවේගී බලයක්‌ ඇති කරන දිනයක්‌. සදාචාරාත්මක පැත්තෙන් බලතොත් මේක මිනිසුන් තුළ ඉබේම සමාජ පාලනය ඇති කෙරෙන දිනයක්‌. අවුරුද්ද මුළුමණින්ම අරක්‌කුවලින් පාලනය කළත් වෙසක්‌දා රහමෙර පානයට පුද්ගලයා අධෛර්යමත් කරන දිනයක්‌. විනෝදාත්මක පැත්තෙන් බලතොත් වෙසක්‌ විචිත්‍ර සැරසිල්ලෙන් පරිසරය බබලවන කාලයක්‌. අවුරුද්ද හදිසි අනතුරු, මිනීමැරුම්, කලකෝලාහල පිරුණු කාලයක්‌ වුණත් වෙසක්‌ ශ්‍රද්ධාව පතුරුවන කාලයක්‌. වෙළෙන්දන්ගේ ආර්ථිකය වඩවාලන අවුරුද්දට වඩා අපේ සිත ගත නිවා පුබුදන ගුණයක්‌ වෙසක්‌ තුළ තියෙනවා. 17 වැනි සියවසේ දී රොබට්‌ නොක්‌ස්‌ අවුරුදු විස්‌සක්‌ මේ රටේ ඉඳපු කෙනෙක්‌. ඔහු පවසන අන්දමට අලුත් අවුරුද්ද සමරන්න පෙර මාර්තු මාසෙ දවසක ශ්‍රී මහ බෝධිය හා ශ්‍රී පාදය මුල් කරගෙන විශාල බෞද්ධාගමික උත්සව දෙකක්‌ පවත්වා තිබෙනවා. ඉන් පේනවා ඒ කාලෙ තිබූ අලුත් අවුරුද්දට පෙර බෞද්ධ ප්‍රබෝධයක්‌ මේ රටේ තිබූ බව. 

දැනට අපේ රටේ පිළිගන්නෙ ක්‍රිස්‌තු වර්ෂ ක්‍රමය. ඒ වගේම ශක වර්ෂවලිනුත් අපේ ඉතිහාසය තුළ කාල නිර්ණය කර තිබෙනවා. වෙසක්‌ අපේ ජාතික උළෙල නම් මේ තත්ත්වයෙහිත් වෙනසක්‌ සිදුවිය යුතුයි නේද?

ඇත්තටම ක්‍රිස්‌තු වර්ෂයක ආරම්භය ජනේරුව විදියට අද අපි පිළිගන්නවා තමයි. මේ ජනේරු උත්සවය ග්‍රීක රෝම සමාජවල පැවතුන සූරිය මංගල්ලයක්‌ ගැන හිතා ගණිතමය චක්‍රයකට අනුව හදාගෙන තිබෙනවා. පසුව සූරිය මංගල්ලය කියන එක ක්‍රිස්‌තුස්‌ වහන්සේගේ උපත සිහි කරන නත්තල බවට පත්වෙලා. අද අපි පාවිච්චි කරන ක්‍රිස්‌තු වර්ෂ ක්‍රමය දහතුන් වැනි ග්‍රෙගරි පාප්තුමන් 1582 දී ජුලියානු දින දර්ශනය ලෙස පසුව නම් කරා. එහෙම නම් මේක මුළුමනින්ම සිංහලයාට ආගන්තුක වූවක්‌. අනික ශකරාජ වර්ෂය කියන එකත් හරිම අපැහැදිලි ඉතිහාසයක්‌ තියෙන එකක්‌. සිංහල අලුත් අවුරුද්දට ශකරාජ වර්ෂය පදනම් වන වර්ෂය ලෙසයි ලිත්වල තියෙන්නෙ. මේ ශක රාජ වර්ෂය කුෂාන කියන රාජ පෙළපතට අයිති කනිෂ්ක රජුගේ රාජ්‍යෙdaදයත් සමග ඇරැඹුණා කියා කියනවා. ඒත් කුෂාන කියන්නෙ ශක වංශිකයෙක්‌ නෙමේ අපි මේ කිසිවක්‌ නොවිමසා කව්රුත් හදා දුන්න දේවල් පාවිච්චි කරනවා. ඒ වගේම අපි දැනගන්න ඕන ක්‍රි. වර්ෂ ක්‍රමය ලෝකයේ තියෙන එකම කාල නිර්ණය නොවන බව. මුස්‌ලිම්වරුන් හිඡ්රි වර්ෂ ලෙස ආධ්‍යාත්මිකව පිළිගන්නා තවත් වර්ෂ ක්‍රමයක්‌ තියෙනවා. මේක සැකසී තියෙන්නේ මහම්මත්තුමා මක්‌කම සිට මදීනා තෙක්‌ ගිය හිඡ්රා කියන ශුද්ධ චාරිකාව පදනම් කොටගෙනයි ඒක චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමය අනුවයි හදාගෙන තියෙන්නෙ. අපි බෞද්ධයන් හැටියට අපේ ඉතිහාසයේ කිසිදු තැනක ශක වර්ෂ ගැන කියා නැහැ. මහාවංශය ඇතුළු ප්‍රධාන ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල කාල නිර්ණය කර තියෙන්නෙ සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් වසර ගණන් කරන ක්‍රමයට. එහෙම නම් සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණය සිදු වුණේ වෙසක්‌ දවසේ. මහා වංශයට අනුව විජයගේ පැමිණීම සිදු වුණෙත් වෙසක්‌ දවසේ. අපේ ඉතිහාසයේම යුග වකවානු නිර්ණය කරන දවස වෙන්නෙත් වෙසක්‌ දවසයි. 

වෙසක්‌ උළෙල සිංහලයාගේ ජාතික උළෙල බවට පත් කරන්න අපට එයට එකතු කරන්න අලුත් විශේෂාංග තියෙනවද?

පළමුවෙන් අපි වෙසක්‌ ආධ්‍යාත්මික, සදාචාරාත්මක හා විනෝදාත්මක කියන තුන් අංශයෙන් පරිපූර්ණ උළෙලක්‌ කරගන්න ඕන. මා හිතනවා වෙසක්‌ පෝය ලබන මොහොත පවා ඝණ්‌ඨා නාදයෙන් වටිනා අවස්‌ථාවක්‌ කියන පණිවිඩය අපි දෙන්න ඕන. ආමිස ප්‍රතිපත්ති පූජා වගේම පෙරහැර හා දන්සැල් මගින් එකමුතුව සහජීවනය ඇති කරවන්න ඕන. අපේ රටේ ප්‍රාදේශිකව පවතින පෙරහැර තිහක්‌ පමණ තියෙනවා. මේවා වෙසක්‌ මාසය තුළ පණ ගන්වන්න ඕන. දන්සැල තොරණ දැනට වඩා ශික්‌ෂණය හා ක්‍රමික බවකින් යුතුව සකස්‌ කරන්න ඕන. හිතට සැනසිල්ල වගේම ගතට සතුටක්‌ වයස්‌ භේදයකින් තොරව කාටත් ලබාදෙන ගමන් මිනිස්‌සුන්ට මනුස්‌සකම පිළිබඳව හිතන්න වෙසක්‌ දවස හැඩ ගස්‌සන්න ඕන. සිදුහත් කුමාරයා ගහක්‌ යට ඉපදිලා, ගහක්‌ යටදී බුදු වෙලා ගහක්‌ යටදී පිරිනිවන් පෑව, දෙවියකු නොවුණු උතුම් මනුස්‌සයෙක්‌ කියන පණිවිඩය අපට වෙසක්‌ දවසේ දෙන්න පුළුවන්.

* සාකච්ඡා කළේ
පාලිත සේනානායක
2013 මැයි 19 ඉරිදා දිවයින

ලොව විශාලම ශෛලමය සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමාව

 රුවන්වැල්ලේදී ඉදිකෙරේ


කාර්මික ශිල්පීන් පිළිමය නෙලීම සඳහා ගල සකස්‌ කරමින් සිටි අයුරු.
ධම්මකිත්ති හිමියෝද ඒ අසල වෙති.

රුවන්වැල්ල - හුඹස්‌වලාන ශ්‍රී ශෛලබිම්බාරාම පුරාණ මහා විහාරස්‌ථානයට සමීප සුවිසල් ගල් පර්වතයක ලොව විශාලම ශෛලමය සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමාව නෙළීමේ කටයුතු මේ දිනවල සිදුවෙමින් පවතී. එම විහාරස්‌ථානයේ විහාරාධිපති අමරපුර මහා නිකායික සබරගමුව පළාත් ප්‍රධාන සංඝනායක නාරංගස්‌තැන්නේ ධම්මකිත්ති හිමියන්ගේ අනුශාසකත්වයෙන් පිහිටුවා ඇති රන්වැලි ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමා කමිටුවේ අධීක්‍ෂණය යටතේ නිමවෙන මෙම බුදු පිළිමයේ දිග අඩි 80 කි. සිරසෙහි උස අඩි 11 කි. සිරිපතුල ප්‍රදේශය අඩි 9 කි. එසේම සිරස තබන කොට්‌ටය අඩි 11 කි. බුදුරදුන් මෙරටට වැඩමකර සිරිපතුල තැබූ සමනොල ගිර මෙම පර්වත මස්‌තකයට මැනවින් දිස්‌වන බැවින් මෙකී පිළිමය උන්වහන්සේ දිවා විහරණය පිණිස දිවා ගුහාවේ සැතපී සිටින අයුරින් සමනොල ගිරට මුහුණ ලා නිර්මාණය කිරීමද මෙහිදී සුවිශේෂී කරුණක්‌ වී ඇත.
මෙම පිළිමය නෙලීමේ කටයුතු ප්‍රදේශයේ මහා සංඝරත්නයේ හා මැති ඇමැතිවරුන්, ප්‍රභූවරුන් පිරිසකගේ මෙන්ම පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී නාමල් රාජපක්‍ෂ මහතාගේ සහභාගිත්වයෙන් පසුගිය ඔක්‌තෝබර් මස 29 වැනිදා ආරම්භ වූ අතර වසර තුනකින් නිම කිරීමටද කටයුතු යොදා ඇත.
ගම්පොල ප්‍රදේශයේ ප්‍රසිද්ධ ගල් වඩුවන් කිහිප දෙනකු අතින් පිළිමය නෙලීම සඳහා අවශ්‍ය මූලික කටයුතු මේ දිනවල සිදුවෙමින් පවතින අතර ඊට රුපියල් හත්කෝටි තිස්‌තුන් ලක්‍ෂයක්‌ වැයවන බවටද ගණන් බලා ඇත. මෙහිදී මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස්‌ දැක්‌වූ ධම්මකිත්ති නාහිමියෝ මෙසේ පැවැසූහ. අප අතීත සංස්‌කෘතික උරුමයන් ගැන ආඩම්බරයෙන් කතා කරනවා. වර්තමානයේත් එවැනි දේ කළ හැකි බව සනාථ කිරීම මෙහි එක්‌ අරමුණක්‌. අනෙක මේ මගින් සබරගමුවටත් ඓතිහාසික පදනමක්‌ වැටෙනවා. එසේම කිසියම් දිනයක පූජා කරනු ලබන මුදල්වලින් ප්‍රදේශයේ විහාරස්‌ථාන දියුණු කිරීමටද පියවර ගන්නවා. මෙය මට අභියෝගයක්‌ නොවෙයි. ඒ වගේම කැමැති අයෙකුට මෙයට දායකවන්නත් පුළුවනි.


මේ පිළිබඳ විස්‌තර 0363862259 හා 0719990409 යන දුරකථන අංකවලින් ලබාගත හැකි බවද උන්වහන්සේ පැවැසූහ.
රුවන්වැල්ල - විමලරත්න සමරක්‌කොඩි
2013 මාර්තු  22 සිකුරාදා දිවයින

රුහුණු පොළොන්නරු රජ මාවතේ නිශ්ශංක ගවුවේ සෙල්ලිපිය


රුහුණේ ජනතාවට අවවාද කරනු සඳහා කීර්ති ශ්‍රී නිශ්ශංකමල්ල රජු (1187-1196) විසින් 12 වැනි සියවසේදී රුහුණු රාජ්‍යයේ අගනුවර වූ මනාවුළුපුරය (වර්තමාන අම්බලන්තොටට යාබද රම්බා විහාරය)  සිට පොළොන්නරුව දක්වා වැටී තිබූ මාර්ගයෙහි ගව්වෙන් ගව්වට ”ටැම්ලිපි” පිහිටුවා තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් අනාවරණය වන ශිලා ලේඛන අතර සුවිශේෂී ශිලා ලිපි වර්ගයක් ලෙස නිශ්ශංකමල්ල ගව්ලිපි, ටැම්ලිපි ගණයට අයත් ගාවුත ලිපි ලෙස හැඳින්වීමට හැක.

විශේෂයෙන්ම රුහුණු වැසියන්ගෙන් කීර්ති ශ්‍රී නිශ්ශංකමල්ල රජුට මුහුණ දීමට සිදුවූ බාධාවන්  මෙන්ම එවක රාජ්‍ය තත්ත්වයන් පිළිබඳවත් රුහුණේ මානාවුළුපුරයේ සිට පොලොන්නරුව  දක්වා වැටී තිබූ මාර්ගය පිළිබඳව නිවැරදිව කරුණු අවබෝධ කර ගැනීමටත් නිශ්ශංකමල්ල ගව්ලිපි මගින් ලැබෙනා සේවය ඉතා වටිනේය.

මෙම ගව්ලිපි ක‍්‍රිස්තු වර්ෂ 12 වැනි සියවසේ අක්ෂර සහිතව ශිලාස්ම්භය අවසානයේ ”නිශ්ශංක ගවුවයි”  යනුවෙන්ම කොටවා තිබීම මෙම ශිලා ලේඛන නිශ්ශංකමල්ල රජුගේම බව පැහැදිලිවම හඳුනාගත හැක.ගව්වක් යනු යොදුනෙන් හතරෙන් පංගුවකි. ගව්වෙන් ගව්ව නිශ්ශංකමල්ලයන් විසින් පිහිටවූ මෙම ලිපි මුළු මහත් රෝහණයෙන්ම. විශාල ලෙස සොයා ගැනීමට පසුකාලීනව හැකියාව ලැබුණි.
මෙම ගව්ලිපි විශේෂය පිළිබඳව ප‍්‍රථමවරට අවධානය යොමුකළ ආචාර්ය එඞ්වඞ් මුලර් නම් අබිලේඛනඥයා (Ancient Ceylon 2005p-125) ප‍්‍රථමයෙන්ම ගව්ලිපි දෙකක් පිළිබඳව ඔහුගේ අවධානය යොමුකළේය. ඒවා නම් දැනට කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ඇති හම්බන්තොට දිස්ත‍්‍රික්කයේ වැලිගත්ත නම් ස්ථානයෙන් සොයාගත් ගව් ලිපියත්, ඌව පළාතේ බුත්තලට නුදුරු කටුගහගල්ගේ නම් ස්ථානයෙන් සොයාගත් ගව්ලිපිය පිළිබඳව ඔහුගේ Ancient Inscriptions of Ceylon   නම් කෘතියෙන් කරුණු දක්වා ඇත.
තවද නිශ්ශංකමල්ල ගව්ලිපි පිළිබඳව කරුණු සොයා බැලූ දෙවැන්නා වනුයේ පුරාවිද්‍යාඥ සෙනරත් පරණවිතාන ශූරීන්ය. ඔහු කටුගහගල්ගේ සහ යුදගනාව ස්ථානවලින් සොයාගත් ගව්ලිපිවල කරුණු අධ්‍යනය කර කටුගහගල්ගේ ගව්ලිපියේ සංස්කරණයක්, 1933 වර්ෂයේදී ප‍්‍රකාශයට පත්කළ "Epigraphia Zeylanica” අබිලේඛන සංහිතාවේ තෙවැනි වෙළුමේ දක්වා ඇත.

මෙලෙස සුවිශේෂී වූ ගව්ලිපි  මොනරාගල දිස්ත‍්‍රික්කයේ, තිඹිරිගස්ආර, අතලේ, බකිනිගහවෙල වීදිය, තිඹිරිය විහාරය, පොතුබද්දන විහාරය සහ ඉලූක්කාපුදෙන නම් ස්ථාන හයකින් ද මෙම ගව්ලිපි අනාවරණය කරගෙන ඇත.

 නිශ්ශංකමල්ල රාජ්‍ය පාලනය ගැන කියවෙනා ඉතාමත් සුවිශේෂී වූ ගව්ලිපියක් සෙල්ලකතරගම ඓතිහාසික වතුරුවා රාජමහා විහාරයෙන් ද හමුවේ. මෙම ගව් ලිපියේ පැති තුනක අක්ෂර කොටවා ඇති අතර අක්ෂර කෙටීමේ පහසුවතකා ඉරිරූල් ගසා  ගල්ටැඹ මටසිලිටු කර නිමවා ඇත.

මෙම ගව් ලිපියේ සාමාන්‍යයෙන් අක්ෂරයක ප‍්‍රමාණය අඟල් දෙකේ සිට දෙකහමාර දක්වා විහිදේ. ගව්ලිපියේ විස්තරය මෙසේය.  

 

සෙල්ලකතරගම ඓතිහාසික වතුරුවා රාජමහා විහාරස්ථානයේ ඇති නිශ්ශංකමල්ල ගව් ලිපිය
ගව් ලිපියේ පළමු පැත්ත
1. ශ්‍රීං රුණුරජ
2. යෙහි ඇත්ත
3. වුන් කෙරෙහි
4. කරුණායෙන්
5. කියම්හ ධන
6. ධාන්‍යා දැසිදා
7. සයන් ඇති
8. වැ ජීවත්ව
9. න්නා කැමත්
10. තම්භ මයාර
11. ජයෙහි පිටි
12. රජයෙහි ඇ
13. ත්තවුන් අ
14. තින්නින්ද්‍රපරි
15. භවනොඅසා
16. ලොභිවැඅනු
17. න් ගැත්තට
18. අශා නොකො
19. ටැ බත් කෑ බු
20. ලත් කෑ මත
21. ට උධත නො
22. වැරුණෙනි
23. වවාචොයැ
24. සුවාමි ප
25. ක්‍ෂපාත
26. ගැත්තො යැ
27. යි කියවා
28. මනුෂ්‍ය ආ
29. ත්ම ලැබීම


* ගව් ලිපියේ දෙවැනි පැත්ත
1. දුලීලභයැ දු
2. කින් ලත් ආ
3. මයා අනායෙහි
4. නසන භ ධම්ම
5. නොවෙයි සුව
6. යෙන් ජීවත්
7. වන්නා කැමැත්
8. තම්භයි මෙ
9. අවවාද කි
10. යා පඬි රට දෙ
11. වරැුකැගොස්
12. තුලාභාර නැ
13. ගි පාඬි රජ්ජු
14. රුවන්ගෙන්බි
15. සොවරුන් ඇ
16. තුන් අසුන්
17. ආදි වූ අය
18. ගෙනැ සොලී

විහාරාධිපති දෙනගම ධම්මරතන හිමි 

19. රටින් පඬුරු
20. ගෙනැලක්දි
21. වට අවුත්
22. තුන් රජය
* ගව් ලිපියේ තෙවැනි පැත්ත
1. වට කොටස
2. මනොළ ආදි
3. වූ දුර්ග බලා
4. වදාළ කළිග
5. චක‍්‍රවර්තීන්
6. වහන්සෙ තර
7. ම් කළ නිශ්ශං
8. ක ගවුවයි

* අදහස: යහපතක්ම වේවා. රුහුණු රාජ්‍යයෙහි ජීවත් වන්නා වූ ඇත්තන් කෙරෙහි කරුණාවෙන් කියමි. ධන ධාන්‍ය සහ දැසි දස්සන් සහිතව සියලූ සම්පතින් ආඪ්‍යව ජීවත්වීම ඉතා යහපත් වෙයි. මායා රටෙහි සහ පිහිටි රටෙහි ජීවත් වන්නා වූ අයගෙන් නින්දාවට පරිභවට ලක්වීම උචිත නොවෙයි. ලෝභීව අනුන්ගේ දේවල්වලට ආශා කිරීමද රුහුණු වැසියන්ට නොගැලපෙයි.
බත්කෑ බුලත් කෑ පමණින් උද්දච්ච නොවී රුහැණන් ස්වාමි පක්ෂපාති ගැත්තන් විය යුතුය. මනුෂ්‍ය ආත්මය ලැබීම දුර්ලභ වෙයි. දුකින් ලද ආත්මය අර්ථයක් නොමැතිව ජීවත්වීම යහපත් නොවෙයි යනුවෙන් මේ අවවාද ලබා දී පාණ්ඪ්‍ය රාජ්‍යයට දෙවරක් ගොස් තුලාභාර දී පාණ්ඪ්‍ය රජුගෙන් බිසෝවරුන්, ඇතුන් අසුන් ආදී වූ තමාට අයවිය යුතු ලැබීම් ලබා සොලී රටින් ත්‍යාග ලබාගෙන ලංකාවට පැමිණ තුන් සිංහලයම (රුහුණු, පිහිටි, මායා) පැදකුණුකොට සමනොළකන්ද ආදී වූ දුර්ග  බලා පැමිණි කාලිංග චක‍්‍රවර්තී ස්වාමීන් වහන්සේ පිහිටවූ නිශ්ශංක ගව්වයි.

සෙල්ලකතරගම ඓතිහාසික වතුරුවා රාජමහා විහාරස්ථානයේ දැනට ඉතාමත් සුරක්ෂිතව ඇති නිශ්ශංකමල්ල ගව් ලිපිය පිළිබඳ අදහස් ප‍්‍රකාශ කරනා වතුරුවා රාජමහා විහාරාධිපති පූජ්‍යපාද දෙනගම ධම්මරතන ස්වාමීන් වහන්සේ,

12 වැනි සියවසේ රාජ්‍ය පාලනය කළ නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ කාල සීමාව තුළදී එතුමන් විසින් ගව්වෙන්  ගව්වට පිහිටවූ ගව් ලිපි අතරින් ඉතා වැදගත් ගව් ලිපියක් අද වනවිට සෑම දෙනාටම දැක ගැනීමට හැකි ලෙස වතුරුවා රාජමහා විහාරස්ථානයේ පිහිටා තිබීම විශේෂත්වයක් වෙනවා. මේවායින් එකල සමාජයීය පැතිකඩක් මැනවින් විග‍්‍රහ කෙරෙන අතර රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳව ද වටිනා අදහස් ලබා ගැනීමට ද උපකාරී වේ. ලංකා ඉතිහාසයේ නිශ්ශංකමල්ල ගව් ලිපි පිළිබඳ ගවේෂණයකදී සෙල්ලකතරගම ගව් ලිපියෙන් ද විශේෂ කරුණු සොයා ගැනීමට හැකියාව ලැබීම අප ලද මාහැඟි දායාදයක් වේ.

 ඡායාරූප සහ සටහන - කතරගම විශේෂ රුක්මන් රත්නායක
2013 මාර්තු මස 10  | ලංකාදීප කර්තෘ මණ්ඩලය